Zöstere.nl

Susteren 1276 – 2026

750 jaar Susteren

Scroll naar beneden en reis door de tijd: van de eerste sporen tot vandaag.

ca. 2500 v.Chr. – 600

De oertijd

Waar nu het dorp ligt, woonden al mensen lang voordat iemand van Susteren had gehoord.

ca. 2500 v.Chr.

ca. 2500 v.Chr.

De eerste sporen

Lang voordat er een kerk, een markt of een carnavalsvereniging was, woonden hier al mensen. In Susteren zijn bekers gevonden uit de klokbekercultuur, aardewerk van zo’n 4500 jaar oud. Ze staan nu in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden.

Bron: Klokbeker uit Susteren, Rijksmuseum van Oudheden (Wikimedia Commons)

2de – 6de eeuw

2de – 6de eeuw

Romeinen en Franken

Bij de latere dorpskern lag in de tweede en derde eeuw een Romeins grafveld: de plek was blijkbaar goed om te wonen. Daarna blijft het lang stil. Vanaf de tweede helft van de zesde eeuw vestigen zich hier Frankische boeren, aan de weg van Maastricht naar het noorden. Een akte uit 714 noemt hen Mosariërs: Maaslanders.

Bron: Lokale geschiedenis (Natuurvrienden Susteren)

670 – 1000

Abdij en stift

Monniken uit Maastricht, een stichteres, een Frankische vorst, een koning en een Vikingvloot.

ca. 670

ca. 670

Monniken uit Maastricht

Rond 670 brengen monniken van de Salvatorabdij in Maastricht het christendom naar Susteren. Ze bouwen een bedehuis en een kleine cel voor een paar monniken: het begin van wat later de Papenmunster heet.

Bron: Lokale geschiedenis (Natuurvrienden Susteren)

ca. 690

ca. 690

Amelberga sticht een klooster

Rond 690 sticht Amelberga in Susteren een vrouwenklooster, met hulp van haar vader, koning Sanderbout. Ze is opgeleid in het klooster van Munsterbilzen, bij abdis Landrada. Bij opgravingen in de kerk zijn stenen doodkisten gevonden uit de zevende of vroege achtste eeuw.

Bron: Lokale geschiedenis (Natuurvrienden Susteren)

714
ANSBALDUS

714

Pepijn en Willibrord

In 714 koopt Pepijn van Herstal, de machtigste man van het Frankische rijk, het klooster van Albericus en geeft het aan Willibrord. Die zoekt een plek voor zijn monniken, die uit Friesland zijn gevlucht. Samen met Amelberga richt Willibrord het vrouwenklooster in naar Iers voorbeeld. In 717 of 718 schenkt de monnik Ansbald hem de erfenis van zijn vader Wigibald.

Bron: Lokale geschiedenis (Natuurvrienden Susteren) · Susteren Abbey (Wikipedia)

ca. 775

ca. 775

Heiligen in de grond

Rond 775 sterft Gregorius van Utrecht, een metgezel van Bonifatius en later abt in Utrecht. Hij wordt in Susteren begraven. Al eerder, rond het midden van de achtste eeuw, vond de heilige Vastrada hier haar laatste rustplaats.

Bron: Susteren Abbey (Wikipedia)

882

882

De Vikingen komen

In 882 trekken de Vikingen plunderend door het Maasland en verwoesten ze de abdij. Susteren krabbelt op: het klooster wordt een stift, een gemeenschap van adellijke vrouwen, de kanunnikessen.

Bron: Susteren Abbey (Wikipedia)

895

895

Koning Zwentibold

Na de verdeling van het Frankische rijk heeft de verre koning in Susteren weinig te zeggen: de adel uit de streek neemt de kloosters in handen. Keizer Arnulf in 891 en koning Zwentibold in 895 proberen hun gezag te herstellen, maar dat lukt niet.

Bron: Lokale geschiedenis (Natuurvrienden Susteren) · Susteren Abbey (Wikipedia)

1000 – 1500

Stenen en stadsrechten

De kerk die nu basiliek is, krijgt haar vorm. En Susteren wordt een stad.

11de eeuw

11de eeuw

Een nieuwe kerk

In de elfde eeuw gaat de kerk door brand verloren. Er komt een nieuwe voor in de plaats: Romaans, sober en stevig. Het koor en de crypte zijn waarschijnlijk de oudste delen die er vandaag nog staan.

De Sint-Amelbergabasiliek in het late middaglicht
Foto: Johan Bakker, CC BY-SA 4.0, bewerkt

Bron: Stiftkerk Susteren (Archimon)

12de eeuw

12de eeuw

De westbouw

In de twaalfde eeuw krijgt de kerk aan de westkant een gesloten westbouw: een zware middentoren met een achthoekige spits, met aan weerszijden lagere, vierkante traptorens. Binnen ligt een koor.

Bron: Stiftkerk Susteren (Archimon)

1260

1260

Schepenen, schutters en een stadsmuur

In 1260 duikt de schepenbank van Susteren op: zeven schepenen die recht spreken en ook als notaris werken. De akte laat zien dat Susteren al voorrechten heeft en dat de inwoners burgers heten. Het stadje mag een gracht en een wal aanleggen, en er is een schutterij: de oude schutten van Sint-Sebastiaan en de jonge schutten van Petrus en Paulus.

Bron: Lokale geschiedenis (Natuurvrienden Susteren)

1276
1276 Z
ca. 1330
ANSBALDUS

ca. 1330

De toren stort in

Rond 1330 bezetten troepen uit Brabant en Gelre Susteren, zeven maanden lang. In die woelige tijd stort de zuidtoren van de Amelbergakerk in en gaat het archief van de abdij verloren. Abdis Agnes van Beechoven laat de abdij daarna herstellen.

Bron: Lokale geschiedenis (Natuurvrienden Susteren)

1402

1402

Susteren wordt Guliks

In 1402 komt Susteren in handen van de hertog van Gulik, een vorst uit het Duitse Rijnland. Bijna vier eeuwen blijft het Guliks. In 1494 wordt het een ambt, met een eigen ambtman die namens de hertog bestuurt.

Bron: Susteren (Genealogie Limburg Wiki)

1434

1434

De Mariakerk en haar klok

Een tijd lang kerkt de parochie in de abdijkerk. Rond 1430 laat de abdis er vlak naast een eigen parochiekerk bouwen: de Mariakerk. Het oudste stuk met een jaartal is de Mariaklok uit 1434.

Bron: Lokale geschiedenis (Natuurvrienden Susteren)

1447

1447

De eerste Heiligdomsvaart

In 1447 noemt een brief van de paus voor het eerst een bijzonder gebruik: om de zeven jaar worden in Susteren de relieken getoond. Pelgrims die naar Aken en Maastricht trekken, doen ook Susteren aan. In de zestiende eeuw verdwijnt de vaart, maar in 1888 keert ze terug.

Bron: Heiligdomsvaart Susteren (Meertens Instituut)

1791 – 1937

Fransen, spoor en stoom

De Fransen komen, de abdij verdwijnt, en de trein brengt de wereld naar het dorp.

1791

1791

Eén kerk voor iedereen

In de tweede helft van de achttiende eeuw raakt de Mariakerk in verval. In 1791 spreken de abdis, het kapittel en de stadsraad af dat de Amelbergakerk weer de parochiekerk wordt. De Mariaparochie heet voortaan Amelbergaparochie.

Bron: Lokale geschiedenis (Natuurvrienden Susteren)

1794 – 1810

1794 – 1810

De Fransen en het einde van de abdij

In 1794 nemen Franse troepen de abdij in beslag en gebruiken haar als hospitaal, smederij en slachthuis. In een strenge winter slopen inwoners het hout eruit om te stoken. In 1810 koopt een winkelier uit Susteren wat er nog staat en bouwt er twee huizen van, met stallen en schuren.

Bron: Lokale geschiedenis (Natuurvrienden Susteren) · Susteren Abbey (Wikipedia)

1839

1839

Definitief Nederlands

Na de Franse tijd komt Susteren in 1815 bij het Koninkrijk der Nederlanden. Als België in 1830 in opstand komt, valt bijna heel Limburg negen jaar onder Belgisch bestuur. In 1839 wordt Limburg verdeeld en hoort Susteren voorgoed bij Nederland.

Bron: Susteren (Genealogie Limburg Wiki)

1865

1865

De trein stopt in Susteren

In 1865 opent het station aan de spoorlijn van Maastricht naar Venlo. Het dorp ligt ineens aan de wereld: reizigers, post en goederen komen voortaan per spoor.

Bron: Susteren (Wikipedia)

1886

1886

De kerk wordt gerestaureerd

Eind jaren 1870 komt de jonge baron Lambert von Fisenne uit Gangelt vaak naar Susteren. Hij beschrijft de kerk en haar schatten, en het kerkbestuur vraagt hem daarna de kerk te restaureren. Ook architect Pierre Cuypers werkt aan de kerk en geeft de westbouw zijn huidige gezicht. In 1886, nadat haar relieken zijn onderzocht, wordt de kerk aan de heilige Amelberga gewijd.

Bron: Lokale geschiedenis (Natuurvrienden Susteren) · Stiftkerk Susteren (Archimon) · Susteren Abbey (Wikipedia)

1917

1917

Een spoorwegdorp

In 1917 opent in Susteren een groot rangeerterrein, waar de kolentreinen uit de mijnen worden gesorteerd. In dezelfde tijd komt er een tunnel onder het spoor: jarenlang de enige verbinding tussen Susteren en Heide. Er komen nieuwe huizen aan het Vincentiusplein, de Marialaan en de Wilhelminalaan, en de NS bouwt woningen in Kavinksbosch en aan de Heerenstraat. In 1918 krijgt het dorp er een derde parochie bij: de Mariaparochie.

Bron: Lokale geschiedenis (Natuurvrienden Susteren) · Seinhuizen Susteren (Klassieke beveiliging) · Rangeerterrein: bombardementen en slagveld (Liberation Route)

1937

1937

Het Spel der Heiligdomsvaart

In juli 1937 gaat bij de Heiligdomsvaart een openluchtspel in première, geschreven door de priester-dichter Jacques Schreurs. Het dorp speelt zijn eigen geschiedenis, met Amelberga en Zwentibold in de hoofdrol. In 1951 doen er 300 spelers mee, met paarden en vuurwerk.

Bron: Heiligdomsvaart Susteren (Meertens Instituut)

1940 – 1945

Oorlog en bevrijding

Bijna vijf jaar bezet, en een winter lang ligt het front vlak bij Susteren.

10 mei 1940
10 MEI1940

10 mei 1940

De Duitsers komen

In de nacht van 9 op 10 mei 1940 steken NSB’ers en Duitse soldaten tussen Schalbruch en Susteren de grens over, door het IJzerenbos, om de bruggen over het Julianakanaal en de Maas in handen te krijgen. De volgende ochtend trekken Duitse soldaten in groten getale door Susteren. De bezetting duurt bijna vijf jaar.

Bron: Lokale geschiedenis (Natuurvrienden Susteren)

15 januari 1945

15 januari 1945

Bevrijd

In september 1944 lijkt de bevrijding dichtbij, maar de geallieerden komen tot stilstand. Vier maanden lang ligt het front vlak bij Susteren. Op 15 januari 1945 trekt een compagnie van bijna honderd soldaten op naar het dorp, en die wordt bijna helemaal uitgeschakeld. Later die dag komt een colonne tanks uit het zuiden en is Susteren bevrijd. Een groot deel van het dorp is dan onbewoonbaar. Op 18 januari volgt Heide: de tunnel staat onder water, en de Britten moeten over het rangeerterrein vechten. Het Duitse kanon op het Raadhuisplein herinnert er nog altijd aan.

Het Duitse kanon op het Raadhuisplein in Susteren
Foto: Hoebele, CC BY-SA 4.0, bewerkt

Bron: Lokale geschiedenis (Natuurvrienden Susteren) · The liberation of Echt-Susteren (Liberation Route Europe) · Rangeerterrein: bombardementen en slagveld (Liberation Route) · Kanon van Susteren (Wikimedia Commons)

1950 – nu

Susteren vandaag

Nieuwe wijken, nieuwe gemeenten, een basiliek en een dorp dat zijn eigen taal blijft spreken.

vanaf eind jaren 50

vanaf eind jaren 50

Susteren groeit

Vanaf het eind van de jaren vijftig groeit Susteren buiten zijn oude grenzen. Oude wallen en grachten verdwijnen en er komen nieuwe wijken: Molenveld, Wolfskoul, Munsterveld, Heulst, Middelveld en Mehre. Rond 1960 verdwijnen ook de laatste resten van de abdij: de huizen die de winkelier er in 1810 van maakte.

Bron: Lokale geschiedenis (Natuurvrienden Susteren)

1982
NIEUWSTADT SUSTEREN ROOSTEREN
2003
ECHT SUSTEREN

2003

Echt-Susteren

Op 1 januari 2003 gaan de gemeenten Echt en Susteren samen. Susteren is sindsdien een van de kernen van de gemeente Echt-Susteren, maar het blijft gewoon Susteren.

Bron: Echt-Susteren (Wikipedia) · Susteren (Wikipedia)

2007

2007

Een basiliek

Op 6 september 2007 verheft paus Benedictus XVI de Amelbergakerk tot basiliek. Een eer voor een kerk die al bijna duizend jaar het dorp ziet leven.

De basiliek als affiche in vlakke kleuren
Naar een foto van Johan Bakker, CC BY-SA 4.0

Bron: Susteren Abbey (Wikipedia) · Susteren (Wikipedia)

2026

Feestjaar

750 jaar na de stadsrechten.

2026
750

2026

750 jaar Susteren

Van klokbeker tot carnavalsschlager, van Vikingen tot carnaval: 750 jaar na de stadsrechten is Susteren nog altijd een dorp met een eigen taal en een warm hart. Doot ’t in ’t Zösters!

Bron: Susteren (Wikipedia)

Weet jij meer?

Heb je oude foto’s, verhalen of documenten over Susteren? We vullen deze geschiedenis graag aan. Mail naar info@zostere.nl.

Deze tijdlijn is samengesteld uit de bronnen die bij elk jaar staan. Klopt er iets niet? Laat het ons weten.